Je bladert door een tuinkatalogus, ziet die prachtige paarse alliums en denkt: dat wil ik volgend voorjaar ook in mijn tuin. Maar als je in oktober eindelijk aan de slag gaat met bestellen, zijn die alliums allang uitverkocht. De beste tulpenvariëteiten? Weg. De grote narcissenbollen waar je zo’n volle border mee krijgt? Laatste exemplaren, in de uitverkoop gegooid. Wie bloembollen bestellen augustus op zijn to-dolijst zet, heeft gewoon veel meer keuze. En dat verschil zie je terug in elke stap: van de variëteiten die nog beschikbaar zijn tot de bolkwaliteit die je in handen krijgt.
Waarom augustus het slimste bestelmoment is
De meeste mensen denken aan bloembollen zodra de bladeren vallen. Logisch, want dat is ook wanneer je ze plant. Maar de inkoop werkt anders. Kwekers en grote webshops beginnen hun voorraden in de zomer op te bouwen, en de populairste soorten gaan snel. Denk aan zeldzame tulpenvariëteiten zoals de gevederde papegaaientulpen of de Rembrandttulpen met hun kleurspetters. Denk aan grote alliumknollen van Allium giganteum. En denk aan geurende hyacinten in ongewone kleuren als perzikroze of zalmwit.
In oktober bestel je wat overblijft. Dat klinkt hard, maar het is gewoon de realiteit. Wij van Fleurig.nl adviseren dan ook elk jaar weer: plan je bollen alsof je een cadeaupakket samenstelt voor je toekomstige zelf. Begin in augustus, zodat je precies krijgt wat je wil, niet wat er nog lag.
Plan eerst wanneer je wilt bloeien
Voordat je iets bestelt, pak je een vel papier erbij. Schets je tuin ruwweg in zones: een zonnige border aan de voorkant, een schaduwplekje onder de boom, misschien een pot op het terras. Stel per zone vast wanneer je bloei wilt. Een bloeikalender geeft je een ruggengraat voor je inkooplijst.
Zo werkt het globaal voor het gemiddelde Nederlandse klimaat:
- Februari tot maart: sneeuwklokjes, krokussen, Iris reticulata
- Maart tot april: vroege narcissen, Chionodoxa (sterbloem), muscari
- April tot mei: hyacinten, late narcissen, vroege tulpen
- Mei: late tulpen, alliums, late narcissen als ‘Thalia’
Wie al in augustus nadenkt over dit schema, kan bewust kiezen voor een doorlopende bloei in plaats van een explosie in april gevolgd door weken groen blad.
Vroege bloeiers: dit leg je nu vast
De kleinste bollen zijn ook de eerste die uitverkopen, simpelweg omdat ze minder ruimte innemen en in kleine aantallen worden ingekocht. Sneeuwklokjes (Galanthus nivalis) wil je minstens 50 stuks van bestellen voor een mooi effect; plant ze op 5 tot 8 centimeter diepte in een wat beschaduwde plek. Ze komen terug en worden elk jaar een dikkere pol.
Krokussen plant je op 8 tot 10 centimeter diepte en ze doen het goed in gras, langs paden en in grote groepen voor de voordeur. Kies voor een mix van paars, wit en geel om het effect te maximaliseren. Iris reticulata gaat op 8 centimeter diepte en is perfect voor een pot of een gedraineerde border, maar let op: deze bol haat natte voeten.
De middenmoot: narcissen en hyacinten
Narcissen zijn de werkpaarden van de voorjaarstuin. Ze komen betrouwbaar terug, muizen eten ze niet, en ze geuren heerlijk. Plant ze op 15 tot 20 centimeter diepte. Voor een vol effect heb je zo’n 8 tot 12 bollen per vierkante meter nodig. Kies voor geurende soorten als ‘Thalia’ (wit, twee bloemen per stengel) of ‘Jetfire’ als vroege gele bloeier. Wil je showeffect in een vaas? Dan kies je voor grote trompetvormige soorten als ‘Carlton’ of ‘Dutch Master’.
Hyacinten plant je op 15 centimeter diepte. Ze geven het meest intense parfum van alle voorjaarsbollen. De eerste twee jaar na aanplant zijn ze prachtig; daarna worden de bloemen iets losser. Dat is prima voor een border, maar wil je elk jaar volle pluimen? Ververs dan om het jaar. Voor containers zijn hyacinten ideaal, ook al omdat je ze na de bloei gewoon weggooit of in een hoekje van de tuin kunt verplanten.
Late klapper: tulpen en alliums
Tulpen zijn de verleidelijkste bollen om te kopen, en ook de meest grillige. Voor een kleine tuin raad je het beste aan te gaan voor soorten die het meerdere jaren volhouden, zoals Darwinhybride tulpen (‘Apeldoorn’, ‘Olympic Flame’) of lilyflowered tulpen. Vermijd goedkope mengsels van onbekende herkomst: die bloeien prachtig het eerste jaar en verdwijnen daarna grotendeels.
Alliums zijn de geheime wapens van de zomerborder. Ze bloeien in mei en juni, net wanneer de tulpen uitbloeien, en hun paarse kogels geven hoogte en textuur. Allium giganteum en ‘Purple Sensation’ zijn de meest gevraagde soorten en ook de eerste die uitverkopen. Plant alliums diep, op 20 tot 25 centimeter, op een goed gedraineerde, zonnige plek, net als bij andere tuinplanten is goede drainage essentieel. Bestel ze nu, maar plant ze pas in oktober of november: de grond mag dan al iets afgekoeld zijn.
Laagopbouw: de lasagnemethode stap voor stap
In een kleine border of pot kun je maximale bloei halen uit minimale ruimte met gelaagd planten. Hier is hoe je dat aanpakt voor een border van 1 vierkante meter:
Stap 1: Graaf de border uit tot 25 tot 30 centimeter diepte. Verbeter de grond met wat compost en een handvol zand als de bodem kleiig is.
Stap 2: Leg onderaan de diepste bollen. Dit zijn je alliums (op 20 tot 25 cm) of grote narcissenbollen (op 15 tot 20 cm). Reken op 5 narcissenbollen of 3 tot 4 alliumknollen op dit niveau.
Stap 3: Dek af met een laag losse grond tot op 12 tot 15 centimeter diepte. Leg hier de middenmoot: hyacinten of middelgrote narcissen. Reken op 5 tot 7 bollen.
Stap 4: Nog een laag grond, tot op 8 centimeter. Hier komen de kleinere bollen: muscari, krokussen, Iris reticulata. Reken op 10 tot 15 stuks.
Stap 5: Dek af, druk licht aan, water geven en wachten. De bollen vinden zelf hun weg omhoog, elk op het juiste moment.
Het resultaat is een border die bloeit van februari tot en met mei, terwijl elke laag zijn moment heeft zonder de andere te verstoren.
Bollen in potten
Geen border? Dan is een pot een prima alternatief. Narcissen, muscari en tulpen doen het uitstekend in containers. Gebruik een pot van minimaal 30 centimeter diep met een goede drainagelaag van hydrakorrels of gebroken tegels onderin. Vul daarna met een mix van potgrond en 20 procent perliet of grof zand.
Potten overwinteren buiten mag, mits je ze beschermt tegen vorst. Zet ze tegen een muur op het zuiden of wikkel ze in jutezak bij strenge vorst. Vermijd glazen potten: die barsten bij vriesweer. Terracotta werkt prima, maar let op dat de pot vorstbestendig is.
De grond nu al klaarmaken
Augustus is ook het moment om je borders voor te bereiden, zodat je in september en oktober meteen kunt planten. Doe dit nu:
- Spader de grond om tot 30 centimeter diepte en verwijder wortels en stenen.
- Werk compost of goed verotte stalmest door de bodem, ongeveer een schop per vierkante meter.
- Is je tuin kleiig of nat? Voeg dan grof zand toe voor betere drainage. Bollen rotten in stilstaand water, dat is de meest gemaakte fout.
- Laat de border even rusten. De grond zet zich vanzelf, wat planten straks makkelijker maakt.
Praktisch inkoopschema
| Bolsoort | Wanneer bestellen | Wanneer planten | Reden voor vroeg bestellen |
|---|---|---|---|
| Sneeuwklokjes (Galanthus) | Nu, augustus | September tot oktober | Kleine aantallen, snel uitverkocht |
| Krokussen | Nu, augustus | September tot oktober | Populaire kleuren verdwijnen snel |
| Allium giganteum | Nu, augustus | Oktober tot november | Meest gevraagde bol, eerste die uitverkopen |
| Narcissen (grote soorten) | Nu, augustus | September tot november | Grote bollen zijn populair, raken op |
| Hyacinten | Augustus tot begin september | Oktober tot november | Zeldzame kleuren uitverkocht in oktober |
| Tulpen (bijzondere soorten) | Augustus tot begin september | November | Rembrandttulpen en papegaaientulpen zijn snel weg |
| Muscari en Chionodoxa | Begin september | September tot oktober | Groot aanbod, minder urgentie |
De boodschap is simpel: augustus is het moment om je lijstje te maken, te bestellen en alvast na te denken over hoe je je border indeelt. Niet omdat het moet, maar omdat je dan in het voorjaar precies krijgt wat je nu voor je ziet. Wij van Fleurig.nl raden aan om er dit seizoen iets meer tijd in te steken dan vorig jaar, ook al is het maar een halfuur met een catalogus en een vel papier. De bollen die je nu vastlegt, zijn de bloemen die je straks in april ziet opkomen.
